Trong cuộc đời sinh ra đã ngậm thìa vàng của Lương Thừa Chu, anh luôn tin chắc rằng mình là con cưng của trời, là xương sống định sẵn phải nâng đỡ con thuyền gia tộc tiến vào vùng biển sâu hơn.

Cơ nghiệp trăm năm của nhà họ Lương vẫn luôn giữ một nguyên tắc: quyền lực và tài nguyên quan trọng nhất nhất định phải tập trung vào một nhà; các chi nhánh có thể tỏa ra như cành lá, nhưng tuyệt đối không được lung lay bộ khung chính, để bảo đảm nhà họ Lương có thể không ngừng lớn mạnh.

Phân tán đồng nghĩa với chia rẽ, chia rẽ nghĩa là suy yếu, mà suy yếu chính là khúc dạo đầu của diệt vong. Vì vậy, chỉ có người thừa kế được ông nội công nhận, mới có quyền lực thật sự nắm giữ tất cả.

Bố anh là gia chủ đời trước, vậy nên theo lẽ tự nhiên, anh sẽ là người kế nhiệm đời sau. Bởi thế từ nhỏ, thời gian của anh đã bị lấp đầy bởi đủ loại môn học khô khan: Tứ thư Ngũ kinh sâu khó, mưu lược chính trị, nguyên lý kinh tế, cục diện quốc tế…

Đương nhiên, để tu thân dưỡng tính, bồi dưỡng tình cảm, những thứ như giám định cổ vật, nghệ thuật nhân văn, đối nhân xử thế… cũng đều phải học. Bản tính ham chơi của trẻ con bị mài mòn từ rất sớm, mà cái gọi là hoài bão của tuổi thiếu niên cũng chưa từng có cơ hội nảy mầm.

Đôi khi anh cũng cảm thấy rất mệt, nhưng anh biết mình sẽ bước tới vị trí quan trọng kia, đó là trách nhiệm gia tộc anh phải gánh vác. Đó cũng là mục tiêu của đời anh, là chí lớn thuở thiếu niên của anh, cho đến khi em trai ra đời.

Cậu bé nhỏ hơn anh tám tuổi kia, dường như trời sinh đã biết cách thu hút ánh nhìn của mọi người. Anh từng cho rằng tên của mình là gửi gắm kỳ vọng lớn lao, mang ý nghĩa gánh vác con thuyền gia tộc. Nhưng em trai, vừa sinh ra đã được đặt tên là: Lương Diên Tông.

Diên Tông.

Diên Tông.

Anh đứng ở nơi hơi xa, bỗng dưng cảm thấy cái tên của mình có chút buồn cười.

Thừa Chu, nâng đỡ con thuyền.

Nhưng nếu bản thân con thuyền ấy vốn là để “kéo dài tông tộc”, vậy thì chữ “Thừa” trong tên anh lập tức biến thành một trò cười, chỉ có thể hạ thấp thành ý nghĩa nâng đỡ, phụ trợ. Mà vầng hào quang từng bao quanh anh khi còn là con trai độc nhất, cũng dần dần theo sự lớn lên của em trai mà nghiêng hẳn về phía cậu.

Năm mười bốn tuổi, anh nhiễm phong hàn, sốt cao không hạ. Trong cơn mê man, anh nghe thấy giọng nói thương xót của mẹ: “Để Thừa Chu nghỉ một chút đi, thằng bé căng quá rồi.”

Bố anh nói: “Cứ để nó vậy đi, dù sao đã có Tông Nhi rồi, bố nhất định sẽ trao quyền thừa kế cho nhà chúng ta.”

Câu nói ấy như mũi nhọn băng lạnh, đâm xuyên qua ý thức đang mơ hồ của anh. Anh gắng gượng bò dậy, lảo đảo đi về phía phòng sách.

Cậu em trai bảy tuổi đang đung đưa chân nghe giảng, thỉnh thoảng còn cãi lại thầy vài câu.

Lương Diên Tông nhìn thấy anh, mắt sáng lên: “Anh, anh khỏi bệnh rồi à?”

Lương Thừa Chu gật đầu, ngồi xuống bên cạnh. Dù đầu anh vẫn còn đau âm ỉ, cổ họng khô khốc như sắp nứt ra, nhưng anh không thể nghỉ. Anh phải cố gắng hơn nữa, mới không bị em trai hoàn toàn vượt qua.

–

Năm Lương Thừa Chu mười lăm tuổi, em trai tám tuổi. Cha mẹ qua đời vì một tai nạn, từ đó, ngay cả người mẹ trước nay vẫn luôn yêu thương anh khá công bằng cũng không còn nữa. Anh và em trai được ông nội trực tiếp nuôi dạy.

Em trai thông minh đến mức gần như không cần cố gắng, từ nhỏ đã bộc lộ thiên phú kinh người. Càng hiếm có hơn là, cậu bẩm sinh có tính cách khiến người khác yêu thích, đối nhân xử thế linh hoạt khéo léo, đến cả ông nội vốn luôn nghiêm khắc cũng đặc biệt yêu chiều cậu.

Mỗi lần khảo hạch học vấn, anh tra cứu vô số điển tịch, suy nghĩ cẩn trọng, tự cho rằng mình đã đưa ra đáp án tốt nhất, nhưng các bậc trưởng bối nghe xong cũng chỉ nhàn nhạt nói một câu “cũng được”.

Mà khi nghe câu trả lời của em trai, tuy không hoàn hảo nhưng linh hoạt biến hóa, nụ cười của họ lại chân thành hơn nhiều. Thế là anh nhiều lần trở thành người đứng thứ hai, chỉ để làm nền cho đáp án xuất sắc kia.

Lương Thừa Chu nhìn em trai dễ dàng giành được sự yêu mến của tất cả mọi người, hết lần này đến lần khác nếm trải cái cảm giác gọi là ‘so sánh’.

Chua xót vô cùng.

Anh càng lúc càng trầm mặc, càng lúc càng cố gắng. Anh giống như một con thú bị dồn vào đường cùng, căng chặt cơ bắp, bơi ngược dòng, không dám thở lấy một khắc, cố gắng kéo con thuyền đã nghiêng khỏi mình kia trở lại.

Cho đến một buổi chiều cuối thu, hơi lạnh vừa lộ. Anh đi ngang qua cửa phòng sách, nghe thấy ông nội buông ra một lời phán nhẹ bẫng.

“Thừa Chu làm việc vững vàng, cũng chắc chắn, chịu khó chịu khổ. Nhưng chăm chỉ thì có thừa, thiên tư lại yếu, tính tình cũng quá cố chấp, không đủ rộng rãi linh hoạt, không thích hợp với vị trí này.”

Anh đứng sững trên hành lang, ngẩng đầu nhìn bốn chữ lớn dát vàng “Đắc kỳ hoàn trung”, thân thể dường như trong khoảnh khắc đã đông cứng.

Máu trong người chảy ngược, dội lên khiến màng nhĩ anh ong ong. Rốt cuộc cái gì mới là “then chốt của đạo”, anh từ đầu đến cuối vẫn không tìm được cách. Anh một mình đi về nơi ở của mình. Sân viện cuối thu, lá rụng phủ dày một lớp, giẫm lên phát ra tiếng sột soạt.

Hơn hai mươi năm, để kéo lại vầng hào quang vốn thuộc về mình, anh tận tụy cần mẫn, không dám lơi lỏng dù chỉ một khắc. Giống như một tín đồ thành kính nhất, tuân theo mọi khuôn phép của gia tộc, ép xuống toàn bộ khí phách và sự ngông cuồng vốn thuộc về tuổi trẻ.

Anh khiến bản thân khi tuổi còn rất trẻ đã sống chững chạc ổn thỏa, từ bỏ mọi sở thích, mài mòn đi cảm xúc chân thật của một con người. Anh không dám đi sai một bước, không dám để lộ vẻ mệt mỏi, không dám có một chút lơi lỏng.

Anh từng nghĩ như vậy sẽ giành được sự công nhận, anh từng nghĩ như vậy sẽ nắm được vinh quang vốn thuộc về mình. Nhưng anh nắm càng chặt, nó lại trôi mất càng nhanh.

Anh dừng bước, mặc cho gió thu gào thét xuyên qua thân thể, bỗng nhiên hiểu ra một sự thật đơn giản đến tàn nhẫn.

Có những thứ, không phải cứ cố gắng là có thể có được, ví dụ như sự thiên vị. Em trai làm gì cũng có thể dễ dàng đạt được, bởi vì ngay từ đầu trưởng bối đã thiên vị cậu. Chỉ những người từng được thiên vị mới có thể không kiêng dè gì, không cần lo trước nghĩ sau, làm gì cũng thuận tay thuận chân.

Sự cố chấp của anh, những động tác biến dạng của anh, chẳng qua chỉ là vì muốn giành lại sự chú ý ấy. Nhưng sự cố gắng này, trong mắt những người thiên vị, lại trở thành cố chấp và không đủ năng lực để trọng dụng.

Vì thế, sự suy nghĩ kỹ càng của anh lại trở thành không đủ linh hoạt.

Vì thế, sự cẩn trọng của anh lại trở thành thiếu quyết đoán.

Ánh đèn dưới hành lang bị gió thổi lay động, chao đảo trên gương mặt anh. Lương Thừa Chu nhắm mắt lại, bỗng nhiên rất muốn cười.

–

Đến tuổi thích hợp để kết hôn. Nhà họ Lương đang ở thời kỳ thịnh vượng nhất, hôn sự của thế hệ trẻ cũng là một quân cờ cần được sắp đặt tỉ mỉ trên bàn cờ gia tộc.

Chọn lựa kỹ càng, cân nhắc lợi hại, hôn sự trở thành một món trân phẩm chờ giá, nhất định phải tối đa hóa lợi ích. Lần đầu tiên gặp Mạnh Chiếu Thu, chính là vào lúc như vậy.

Đó là một bữa tiệc tối quy tụ các nhân vật danh lưu, cũng là một trong những sân khấu để chọn đối tượng kết hôn cho anh. Trong không khí tràn ngập mùi xa xỉ pha trộn giữa phấn son, nước hoa và rượu, giống như một lớp dầu nhờn dính dấp bám trên mặt.

Anh bước ra ngoài, muốn tìm một chỗ yên tĩnh để tránh đi. Đẩy cánh cửa kính thông ra hậu viện, mọi âm thanh lập tức bị ngăn lại phía sau. Gió đêm cuối thu mang theo hơi lạnh xuyên qua cơ thể anh, đầu óc hỗn độn dần dần trở nên tỉnh táo.

Trong sân ánh đèn lờ mờ, chỉ có vài ngọn đèn đất tận tụy chiếu sáng khu vườn, rồi anh liếc mắt đã nhìn thấy người phụ nữ đứng ngoài sự ồn ào ấy. 

Ở cuối ban công, nơi góc rẽ của hành lang, cô mặc một chiếc váy dài màu trắng vải lệ thanh nhã, dáng người giống như một cành lan thanh gầy, mơ hồ như người bước ra từ một bức tranh công bút.

Cô hơi ngẩng đầu, nhìn con chim đậu trên cành khô, đường nét nghiêng mặt sạch sẽ rõ ràng. Toàn thân toát ra một cảm giác trong trẻo lạnh lẽo. Không phải kiêu ngạo, cũng không phải lạnh lùng, mà là một loại xa cách của người đang đắm chìm trong thế giới tinh thần của chính mình, không bị ngoại giới ảnh hưởng. Trên người cô dường như có một loại từ trường, khiến anh gần như vô thức bước đến bên cạnh cô.

“Cô đang nhìn gì vậy?”

Bị bắt chuyện đột ngột như thế, người phụ nữ lại không hề bị quấy rầy.

Cô thậm chí không quay đầu, vẫn nhìn con chim kia, nhàn nhạt nói: “Đã cuối thu rồi, sao nó vẫn chưa di cư nhỉ? Nếu còn ở lại nữa, sẽ chết cóng mất.”

Lương Thừa Chu nhìn theo ánh mắt của cô. Trên cành cây trơ trụi co ro một con chim nâu xám, run rẩy trong gió lạnh.

“Có lẽ năm nay là mùa đông ấm, chúng sẽ bình an vượt qua.”

Một lời an ủi rất rỗng tuếch, cũng không hề cao minh. Tình cảnh như vậy, đột nhiên lại khiến anh nhớ tới những lúc mình cố gắng thể hiện trước mặt trưởng bối nhưng lại không tìm được phương pháp.

Lúc này, cô quay đầu lại. Hô hấp của Lương Thừa Chu hơi khựng lại. 

Đó là một gương mặt như thế nào.

Hàng mày đôi mắt đều rất nhạt, giống như bức tranh thủy mặc của núi xa. Nhưng hình dáng đôi môi của cô lại cực kỳ đẹp, không điểm mà đỏ, vô cùng nổi bật.

Có lẽ ánh mắt của anh dừng trên đôi môi ấy quá lâu, có chút không được lễ phép, người phụ nữ khẽ cau mày. Cái nhíu mày nhẹ ấy, giống như núi xa bỗng chốc sống dậy.

Anh hoàn hồn, khẽ ho một tiếng: “Xin lỗi.”

Cô khẽ gật đầu, xem như chấp nhận lời xin lỗi của anh, nhưng cũng không có ý định nói chuyện thêm, xoay người định rời đi. Lúc này, một cơn gió thổi qua hành lang, nâng vạt váy của cô lên, trôi qua cánh tay anh như dòng nước.

Anh theo bản năng đưa tay ra, muốn nắm lấy cái chạm thoáng qua ấy. Nhưng ngay khoảnh khắc các ngón tay sắp khép lại, anh gắng gượng dừng lại, để mặc vạt váy mềm mượt kia trượt qua kẽ tay.

Cuối cùng, trong không khí chỉ còn lại một mùi hương cực nhạt, thanh lãnh của hoa mộc lan hòa lẫn với mùi giấy mực đặc trưng của sách vở. Anh đứng tại chỗ, nhìn bóng dáng thướt tha kia biến mất ở cuối hành lang, hòa vào phòng tiệc nơi chén tạc chén thù, bỗng nhiên cảm thấy nơi đó cũng không còn khiến người ta ngột ngạt đến thế.

Trở lại phòng tiệc, ánh mắt anh bất giác tìm kiếm trong đám đông, rất nhanh lại nhìn thấy cô.

Cô đang đứng cùng vài vị nữ quyến, lặng lẽ nghe những phu nhân tiểu thư kia nói chuyện. Thỉnh thoảng gật đầu hoặc mỉm cười đúng lúc, dáng vẻ không chê vào đâu được.

Tuy cô đứng giữa đám đông, nhưng lại giống như ở ngoài đám đông. Dù ở trong chốn danh lợi như thế này, trong mắt cô vẫn có một thứ thanh lãnh, không bị đồng hóa, khác với sự phù hoa trên người những kẻ khác.

Sau này anh nghĩ, có lẽ đó chính là cái gọi là sự thanh cao của văn nhân. Một sự kiên giữ lãnh địa tinh thần của bản thân, cùng với một sự quan sát lặng lẽ đối với quy tắc thế tục.

Bữa tiệc kết thúc, khi rời đi, anh nhìn thấy trong lòng cô cẩn thận ôm thứ gì đó, đang đứng ở cửa nói chuyện với em trai anh, Lương Diên Tông.

Hôm nay Lương Diên Tông cũng tham dự bữa tiệc, mặc bộ vest trắng vừa vặn, mang theo khí chất trẻ trung đặc trưng của tuổi trẻ, tò mò hỏi: “Sao cô bắt được nó vậy?”

“Cánh của nó bị thương, rơi xuống bãi cỏ.” Cô nói, “Mùa đông năm nay không thể di cư được nữa.”

Lương Diên Tông lại gần một chút, nhìn thấy vết thương kín đáo dưới cánh con chim, thuận miệng nói: “Cô có một loại quan sát rất nhạy bén đối với đau khổ.”

Mạnh Chiếu Thu nhìn anh ta, trong mắt lóe lên một tia kinh ngạc rất nhạt, rồi khẽ cong môi cười: “Chỉ là vừa hay nhìn thấy thôi.”

Lương Diên Tông không dây dưa ở điểm này, tiếp tục nói: “Vậy đối với nỗi đau của bản thân, cũng sẽ có cảm nhận sâu sắc hơn sao?”

Nói rồi, anh ta lắc đầu: “Chậm cảm một chút, đôi khi lại nhẹ nhõm hơn.”

Mạnh Chiếu Thu khẽ động chân mày, ngước mắt nghiêm túc nhìn người đàn ông trước mặt.

Lương Thừa Chu đứng cách vài bước, nhìn vẻ mặt rõ ràng vui vẻ hơn của cô khi trò chuyện với em trai mình, một cảm giác chua chát nhỏ bé mà sắc nhọn lại lần nữa quấn lấy trái tim anh.

Lại là như vậy, em trai anh lúc nào cũng có thể như thế. Khi ở chung với bất cứ ai, cũng dễ dàng giành được thiện cảm của người khác mà khiến anh càng trở nên nhạt nhẽo.

Nhìn hai người trò chuyện, sự xa cách trên người cô dần tan đi, thậm chí còn thấp thoáng lộ ra một chút vui vẻ. Cũng không biết là tâm tư gì, có lẽ vì khí chất đặc biệt trên người cô, cũng có lẽ là do một chút ghen tị. Dù sao thì, khi chính anh còn chưa kịp suy nghĩ rõ ràng, lúc trưởng bối trong gia tộc hỏi anh về người được chọn cho hôn nhân tương lai, anh gần như không hề do dự, nói ra tên Mạnh Chiếu Thu.

Gia thế nhà họ Mạnh thanh quý, so với mấy nhà khác trong danh sách thì kém hơn một chút, về thực nghiệp trợ lực cũng yếu hơn, nhưng là gia đình thư hương, danh tiếng rất tốt, có thể kết nối được những mối quan hệ tốt hơn.

Như vậy, nếu kết thành một thể thống nhất, vẫn sẽ có lợi ích rất lớn. Vì thế, rất nhanh đã có buổi gặp mặt nhỏ của hai nhà. Địa điểm ở một biệt viện thanh nhã của nhà họ Mạnh. Quả không hổ là gia đình thư hương, cách bài trí và môi trường đều toát lên vẻ tao nhã. Trong bữa tiệc, các trưởng bối rất ăn ý để hai người trẻ ra vườn dạo một chút.

Sân vườn cuối thu, cây cỏ tàn úa, chỉ còn vài cây bốn mùa xanh tốt vẫn um tùm, phần lớn hoa cỏ đều đã tàn. Hai người sóng vai đi trên con đường đá nhỏ phủ đầy lá rụng, cách nhau một khoảng bằng một nắm tay.

Không khí yên tĩnh đến mức có chút ngưng trệ. Lương Thừa Chu không phải là người giỏi xã giao với phụ nữ. Trong cuộc đời trước đây của anh, không có môn học nào gọi là ‘phong hoa tuyết nguyệt’.

Anh vắt óc suy nghĩ, cuối cùng nhớ tới con chim kia.

“Con chim đó.” Anh lên tiếng phá vỡ sự im lặng trước, “Bây giờ thế nào rồi?”

Vốn dĩ anh muốn học theo Lương Diên Tông, nói vài câu có thể khiến cô rung động, để cô cũng có thể nở nụ cười với anh.

Nhưng, bước chân Mạnh Chiếu Thu không dừng lại, giọng nói bình thản không gợn sóng: “Chết rồi.”

Lương Thừa Chu sững lại, quay đầu nhìn cô.

Ánh mắt cô xuyên qua mặt nước hồ cuối thu, nhìn những con cá bơi bên dưới, gương mặt nghiêng dưới ánh nắng thu nhạt nhòa lộ ra vài phần cô tịch: “Tôi đã xử lý vết thương cho nó, định chờ nó khỏi hẳn, khi thời tiết ấm lên sẽ thả nó đi. Nhưng chỉ một đêm thôi, nó đã tự đâm vào lồng mà chết.”

Lương Thừa Chu hỏi: “Vì sao lại như vậy?”

Ánh mắt cô từ mặt nước hồ hướng ra bầu trời rộng lớn, giọng rất khẽ: “Có lẽ, linh hồn tự do không thể bị giam cầm trong lồng.”

Câu nói ấy như một hòn đá lạnh lẽo ném vào bầu không khí vốn đã ngưng trệ. Lương Thừa Chu cảm thấy một cơn bực bội khó hiểu, cùng một chút khó xử như bị xúc phạm.

Cô đang ám chỉ điều gì sao?

Ám chỉ cuộc hôn nhân liên minh này, đối với cô mà nói là một cái lồng?

Anh cố gắng phá vỡ bầu không khí nặng nề này, gượng gạo chuyển đề tài: “Cô nghĩ thế nào? Về chuyện hai nhà chúng ta kết thông gia.”

Ánh mắt Mạnh Chiếu Thu không gợn sóng, không có sự thẹn thùng của thiếu nữ, cũng không có sự mong đợi: “Tôi không sao cả.”

Không sao cả khi gả cho ai, cũng không sao cả với tương lai thế nào.

Cô không quan tâm.

Lương Thừa Chu nhìn cô, trong lòng bỗng dâng lên một cảm giác rất phức tạp. May mắn vì sự thuận theo của cô khiến mọi chuyện trở nên đơn giản, lại mất mát vì sự thờ ơ của cô khiến anh hiểu rõ, cô không hề ưng ý anh.

Nhưng không sao, cuộc hôn nhân cứ như vậy được định xuống, tất cả tiến hành theo trình tự đã định. Đầu thu năm sau, cô gả vào nhà.

Trong lòng Lương Thừa Chu có một sự may mắn thầm kín. Trong cuộc hôn nhân liên minh hoàn toàn là một cuộc trao đổi lợi ích này, ít nhất anh còn có thể chọn một người mình tương đối vừa ý.

Đêm tân hôn, nhìn gương mặt xinh đẹp và đôi mắt lãnh đạm của cô dưới ánh đèn, sự bình tĩnh gần như cam chịu ấy. Anh rất rõ ràng, cô không thích anh. Sự thuận theo của cô là sự kéo dài của ý chí gia tộc, là một loại thỏa hiệp.

Nhưng thì sao chứ? Gia tộc như bọn họ, hôn nhân chẳng phải đều như vậy sao? Tình yêu chỉ là thứ trang sức xa xỉ mà vô dụng; liên minh vững chắc, sinh sôi hậu duệ và lợi ích chung, mới là ý nghĩa cốt lõi của hôn nhân. Ít nhất, trong cuộc đời mất kiểm soát của mình, anh cũng đã nắm được một thứ có thể thuộc về anh.